"Thực tế, ai cũng nói dối. Ngay cả bạn" - Đọc vị hành vi con người - Bí kíp trở thành chuyên gia nắm bắt sự thật

AI CŨNG CÓ THỂ TRỞ THÀNH KẺ NÓI DỐI

"Thực tế, ai cũng nói dối. Ngay cả bạn." - Janine Driver mở đầu chương sách bằng một nhận định thẳng thắn như vậy. Theo bà, con người nói dối nhiều hơn chính mình tưởng. Có những lời nói dối vô hại để giữ phép lịch sự, nhưng cũng có những lời nói dối được tạo ra để bảo vệ lợi ích của bản thân. Điều thú vị là, không phải ai cũng nói dối vì cùng một lý do.

Trong Đọc vị hành vi con người, Janine Driver dẫn một loạt nghiên cứu về ảnh hưởng của quyền lực đến hành vi dối trá. Bà viết: "Khi người quyền lực nói dối, họ tập trung vào phần thưởng nhận được nhiều hơn là cái giá phải trả."

Chính sự tập trung vào lợi ích khiến họ ít lo lắng, ít căng thẳng và thậm chí ít cảm thấy hối lỗi hơn khi nói lời không thật. Sau khi dẫn nghiên cứu của Đại học Columbia, tác giả đi đến một nhận định đáng suy ngẫm: "Quyền lực hệt như một lớp áo giáp phủ lên lương tâm."

Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, có lẽ chúng ta sẽ vội cho rằng chỉ những người có quyền lực mới dễ trở thành kẻ nói dối. Thực tế không phải vậy, Janine Driver cho rằng: "Người có quyền lực nói dối vì muốn đạt được nhiều hơn. Ngược lại, những người không nắm giữ quyền lực nói dối vì sợ mình sẽ đánh mất thứ gì đó."

Một bên bị thôi thúc bởi phần thưởng, ột bên bị chi phối bởi nỗi sợ, tuy khác nhau ở động cơ nhưng đều dẫn đến cùng một hành vi, bất kỳ ai cũng có thể trở thành kẻ nói dối khi đứng trước một lợi ích đủ lớn hoặc một mất mát đủ đau.

Hiểu điều đó không phải để biện minh cho sự dối trá, mà để nhắc nhở rằng sự trung thực đôi khi không được quyết định bởi tính cách, mà được thử thách trong chính những thời điểm con người có nhiều lý do nhất để nói dối.

Liệu con người sinh ra đã biết nói dối, hay chính hoàn cảnh đã khiến chúng ta lựa chọn điều đó?

Đó chỉ là một trong rất nhiều góc nhìn thú vị mà Janine Driver phân tích trong Đọc vị hành vi con người. Không chỉ giúp nhận diện những tín hiệu của sự dối trá, cuốn sách còn lý giải những cơ chế tâm lý phía sau mỗi hành vi, để chúng ta hiểu người khác và hiểu chính mình hơn.